Thursday, November 26, 2009

Уншигчидад ...

Сүүлийн үед үл ойлгох байдал болон шүүмжлэлүүд ирж буй тул зарим тодруулга хийхээр шийдэв.

Надаас өөр хүн зочилдоггүй нам гүм байсан блогт маань сүүлийн хэдэн өдөрт нэлээн олон хүн зочилсон нь миний блог дээрх нэг нийтлэлийг нэр бүхий вэб портал иш татсантай холбоотой.

Юуны өмнө миний энэ блогийн үнэмлэхүй дийлэнх хэсэг нь зөвхөн надад өөрт зориулсан бичвэрүүдээс бүрдэж байгаад зарим асуудал оршиж байна. Өөрөөр хэлбэл блогийн ихэнх бичвэр нь миний өөрийн brainstorming болохоос биш нийтэд зориулж анхаасаа бичсэн нийтлэл биш юм. Тийм учраас Batu-ийн хэлсэн найруулга зүй, үг зүйн алдаанууд ихээр буй. Жишээ нь Баабар гуай бол нийтлэлч хүн учраас түүний нийтлэлүүд нь монгол хэлний ашиглалтын хувьд миний хувийн тэмдэглэлүүдтэй харьцуулагдахгүй нь ойлгомжтой. Мөн би өөрөө нэг ойлголтыг хоёр буюу түүнээс дээш тооны үгээр илэрхийлэхийн эсрэг байдаг тул миний тэмдэглэлүүдэд гадаад үг олноор тааралдана. Ялангуяа богино бичвэрүүд ихэвчилэн замд, босон суух хооронд бичигддэг нь намайг цагаатгах зарим шалтгаан болох байх.

Дээр хэлсэнчлэн бичвэрүүдээ би өөрөө сүүлд унших зорилгоор бичдэг тул ойлголтуудыг нийтээр хүлээн зөвшөөрсөн нэр томъёогоор илэрхийлэхгүй байх нь зарим уншигчидад ойлгомжгүй байгааг бүрэн хүлээн зөвшөөрч байна.

Жишээ нь dddd-ийн хэлсэнчлэн "Хүн өөрийгөө ухаантай гэж бодох үед хамгийн сүүлийн алдаагаа гаргадаг" гэдэг нь эргэлзээ төрүүлэх нь зүйн хэрэг. Үнэндээ ухаантай гэдгийг би тархины чадварыг бусад хүмүүстэй харьцуулахад гэдэг ойлголтоор энэ удаа илэрхийлсэн юм. Өөрөөр хэлбэл хүн өөрийгөө бусад хүнээс тархины чадварын хувьд илүү гэж дүгнэх үедээ амьдралд амжилт гаргах бусад чухал үзүүлэлтүүдийг үл ойшоох хандлага гаргадаг нь сүйрэлийг дууддаг. Хэн нэгэн нь сүүлийн хэдэн арван жил улсын математикийн олимпиадад амжилт үзүүлсэн хүмүүсийн амьдралын замналыг сонирхож үзвэл үүнийг ойлгох болно. Би хэдийгээр ийм судлагаа хийж үзээгүй боловч энэ хүмүүс бидний боддог шиг өндөр амжилтанд хүрээгүй болохыг харна гэдэгт итгэлтэй байна.
Тэгэхээр энэ бол ердөө conventional wisdom буюу нийгмийн ойлголт яагаад ихэвчилэн буруу байдгийн классик жишээ юм.
Тийм учраас "ухаан хангалттай бөгөөд хүрэлцээтэй" байхад л болох юмаа. Амжилтанд хүрэхэд өөр маш олон хүчин зүйл байна шүү гэж хэлээд байгаа юм. Олон ч гэж дээ, азийг бид харьцангуй удирдаж чадна гэж үзвэл "сэтгэл" гээд миний тодорхойлоод байгаа зүйл л үлдэж байгаа юм. Үүнийг яг нарийн тодорхойлох нь ихээхэн төвөгтэй боловч одоохондоо ямар ч байсан тархины чадвар өндөр байхыг шаарддаггүй юм гэдгийг нь мэдэж байгаа.
Сэтгэл дотор нэлээд олон чанар орж байна. Тэрний нэлээн томоохон нь "хайр" юм байна гэж ойлгоод байгаа. Хайрын талаар love triangle бичлэгт эр эмийн хайрын хэсгийг нь задалж үзсэн байгаа. Цаашдаа бусад төрлийн хайрыг тодорхойлох шаардлагатай. Гэх мэтчилэн энэ блогийн үлэмж хэсэг нь философийн brainstorming тул уншигч авгай хүсвэл бичвэрийн суурь зорилготой уялдуулан санал онолоо хуваалвал миний хувьд дуртай байх болно.

4 comments:

dddd said...

yamar neg shinjleh uhaanii medleg tuhailbal matematik sain boddog gedeg ch yum uu, esvel sain dealer baina gedeg ch yum uu, sain emch sain huulich baina gedeg n hunii uhamsariin tovshin uhaanii tsar hureeg hemjdeg hemjigdehuun bish l dee. bid uuniig medleg bolovsrol gej nerledeg bolovsroltoi hun uhaantai baina gedeg dugnelt baidag bolov ch ene n buh hund hamaatuulah todorhoilolt bas bish. ooroor helbel amidralaas tasarchihsan medleg hunii uhaaniig saruul tungalag bolgohoosoo omno setgelgeenii helberiig n evdeh standart bus eruul bus setgelgeend hurgedeg taltai. mongolchuud bid belgiin melmii gej yaridag bi ene ugiig vision gedeg ugtei utga duine gej bodoj baigaa. mon tuunchlen orchin uiyeiin shinjleh uhaanii sudlagdahuun n nariisch olon salaalsanaasaa bolood undsen chiglel zorilgoo aldsan zuils mash ih baidag. baigaliin huuli gedeg hen ch hezee ch diilj garch chadahgui gagtshuu dagan mordoj tuund zahiragdan amidrah shaardlagatai huuliig bid or tas martsan n haramsaltai. nogoo talaas tanii boddog ondor amjilt gedeg yamar shalguur hemjuureer tavigdaj baigaa ed be gedeg n sonin baina.

Anonymous said...

Миний мэдэхээр математикийн мэргэжил эзэмшсэн шилдэгүүд маш амжилттай явж байгаа олон жишээ байна, харамсалтай нь монголдоо байхгүй бүгд гадаадад маш сайхан ажлууд хийж байна даа үүний нэг жишээ нь:
http://www3.imperial.ac.uk/people/a.chinchuluun/
үүнийг үзээд юу гэж бодож байгаагаа бичээрэй.
Хүн өөрийгөө "ухаантай" гэж бодох мөчид гаргаж болох хамгийн том алдаагаа гаргадаг.

UNZO said...

Амжилттай явж байгаа (conventional wisdom ёсоор) жишээ маш олон байгаа гэдэгт би итгэж байна.
Би бүгдийг нь хамарсан статистик судлагаа ярьж байгаа юм.

sainmuu said...

ooriin tani niitleluudiig unshlaa gehdee sudalgaa onoliin huvid gargalgaagaa gargahdaa logikiin aldaa ih gargaj bna. Nogoo talaar herev ta oortoo zoriulj bichij bgaa bol tuuniigee temdegleliin devter deeree bicheed suuld unshval iluu zohimjtoi shuudee. Gehdee ene ni tanii l erh shuudee. Gehdee Ediin zasgiin onoliin huvid nileed sudlan bichij bui niitlelee todorhoi bolgoh heregt baih ooriin tani niitleluud heleh gej bui sanaa tani oilgomjgui bna. Tiimees tuuniigee zasaarai gehdee shuumjluulne gedeg bol shuumjlegch ni taniig tooj buin shinj gedgiig sanaarai. Ih medhiig bus gunzgii medhiig hicheeh heregt